Bạo lực trong tình yêu không chỉ là những cú đánh: Hãy nhận ra khi yêu thương biến thành kiểm soát

Khi nghe đến cụm từ "bạo lực trong tình yêu", nhiều người lập tức hình dung một người bị đánh, bị thương hoặc phải chạy khỏi nhà.

Đó là bạo lực.

Nhưng đó chỉ là một phần của câu chuyện.

Một mối quan hệ có thể đã trở nên nguy hiểm từ rất lâu trước khi xuất hiện cú đánh đầu tiên.

Nó có thể bắt đầu bằng những câu nghe giống như quan tâm:

"Đi đâu phải báo anh."

"Đừng chơi với người đó nữa."

"Cho anh mật khẩu điện thoại để chứng minh em không giấu gì."

Rồi dần trở thành:

"Không được mặc đồ đó."

"Anh không thích em đi làm ở chỗ này."

"Tiền để anh giữ."

"Nếu em bỏ anh, em sẽ phải hối hận."

Bạo lực từ bạn đời về bản chất thường liên quan đến quyền lực và kiểm soát.

Người gây bạo lực không chỉ muốn giải quyết một cuộc tranh cãi.

Họ muốn kiểm soát đối phương nghĩ gì, đi đâu, gặp ai, tiêu tiền thế nào, quan hệ tình dục ra sao và đôi khi cả việc người kia có được phép rời khỏi mối quan hệ hay không.

Vì vậy, để hiểu bạo lực trong tình yêu, chúng ta cần nhìn xa hơn những vết thương có thể nhìn thấy.

Bạo lực không chỉ là đánh đập

Một trong những lý do khiến nhiều người ở lại trong mối quan hệ nguy hiểm là họ tự nhủ:

"Anh ấy chưa từng đánh mình."

Hoặc:

"Cô ấy chỉ nóng tính thôi."

Nhưng bạo hành có thể tồn tại dưới nhiều hình thức.

Bạo lực thể chất

Bao gồm các hành vi như đánh, đá, đẩy, bóp cổ, ném đồ vào người, giữ người lại không cho đi hoặc sử dụng sức mạnh cơ thể để khiến đối phương sợ hãi.

Bạo lực tinh thần

Có thể là:

• Chửi nhục.

• Hạ thấp.

• Làm đối phương cảm thấy mình vô dụng.

• Đe dọa.

• Liên tục khiến người kia nghi ngờ chính cảm nhận và trí nhớ của mình.

• Dùng im lặng, sợ hãi hoặc trừng phạt để kiểm soát.

Kiểm soát xã hội

Người gây bạo lực có thể dần tách đối phương khỏi:

• Bạn bè.

• Gia đình.

• Đồng nghiệp.

• Những người có khả năng hỗ trợ.

Điều này khiến người bị kiểm soát ngày càng phụ thuộc vào chính người đang làm tổn thương họ.

Kiểm soát tài chính

Ví dụ:

• Không cho đối phương đi làm.

• Giữ toàn bộ tiền.

• Kiểm tra từng khoản chi.

• Ép vay tiền.

• Dùng tài chính để khiến người kia không thể rời đi.

Bạo lực hoặc cưỡng ép tình dục

Việc đang yêu, sống chung hoặc đã kết hôn không biến sự đồng thuận thành mặc định.

Một người vẫn có quyền nói không.

Nếu tình dục diễn ra thông qua đe dọa, ép buộc, gây áp lực hoặc trong tình huống người kia không có khả năng tự nguyện đồng ý, đó không phải là sự thân mật lành mạnh.

Một mối quan hệ không trở nên an toàn chỉ vì không có vết bầm. Nỗi sợ hãi và sự kiểm soát cũng là những tín hiệu cần được xem xét nghiêm túc.

Ghen tuông không phải lúc nào cũng là bằng chứng của tình yêu

Ở giai đoạn đầu, một số hành vi kiểm soát rất dễ bị hiểu nhầm thành yêu nhiều.

"Anh ghen vì anh yêu em."

"Em chỉ muốn biết anh đang ở đâu vì em lo."

Một mức độ tò mò hoặc ghen đôi khi xuất hiện trong tình yêu.

Nhưng cần chú ý khi sự ghen tuông trở thành công cụ kiểm soát.

Ví dụ:

• Kiểm tra điện thoại thường xuyên.

• Yêu cầu gửi vị trí liên tục.

• Kiểm tra lịch sử cuộc gọi.

• Cấm nói chuyện với người khác giới.

• Bắt giải thích mọi khoảng thời gian không liên lạc.

• Nổi giận khi đối phương làm điều gì đó độc lập.

Tình yêu lành mạnh có thể có ranh giới.

Nhưng ranh giới là điều hai người thỏa thuận để bảo vệ mối quan hệ.

Kiểm soát lại là việc một người áp đặt quyền lực lên người kia.

Đó là hai điều rất khác nhau.

"Tại sao không bỏ đi?" là câu hỏi sai

Khi nghe câu chuyện về một người bị bạo hành, câu hỏi phổ biến là:

"Nếu tệ như vậy thì sao không chia tay?"

Nghe có vẻ hợp lý với người đứng bên ngoài.

Nhưng thực tế của một mối quan hệ bạo lực thường phức tạp hơn rất nhiều.

Người bị bạo hành có thể:

• Vẫn còn yêu đối phương.

• Hy vọng người kia sẽ thay đổi.

• Phụ thuộc tài chính.

• Có con chung.

• Sợ bị trả thù.

• Bị cô lập khỏi gia đình và bạn bè.

• Không có nơi ở khác.

• Tin rằng tất cả là lỗi của mình.

Ngoài ra, giai đoạn rời khỏi một người có hành vi bạo lực đôi khi chính là thời điểm nguy hiểm.

Người vốn muốn kiểm soát có thể phản ứng mạnh khi nhận ra mình đang mất quyền kiểm soát.

Vì vậy, thay vì hỏi:

"Sao bạn không bỏ đi?"

Một câu hữu ích hơn là:

"Bạn cần điều gì để cảm thấy an toàn hơn?"

Đừng đổ lỗi cho người bị bạo hành

Nạn nhân thường nghe những câu như:

"Tại sao lúc đầu không nhận ra?"

"Sao còn quay lại?"

"Sao để chuyện này xảy ra lâu như vậy?"

Những câu hỏi đó dễ khiến họ cảm thấy xấu hổ và càng khó tìm kiếm sự giúp đỡ.

Bạo hành thường không bắt đầu ở mức nghiêm trọng nhất.

Một người có thể rất dịu dàng, chu đáo và yêu thương ở giai đoạn đầu.

Sau đó hành vi kiểm soát xuất hiện từ từ.

Một chút ghen.

Một chút giận dữ.

Một lần xin lỗi.

Một lời hứa:

"Anh sẽ không bao giờ làm vậy nữa."

Rồi một giai đoạn bình yên.

Điều đó khiến người trong cuộc luôn hy vọng phiên bản tốt đẹp của đối phương sẽ quay trở lại.

Đây là một trong những lý do các mối quan hệ bạo lực có thể rất khó thoát ra.

Lời xin lỗi chỉ có ý nghĩa khi hành vi thực sự thay đổi

Sau một sự việc nghiêm trọng, người gây tổn thương có thể nói:

"Anh xin lỗi."

"Anh mất kiểm soát."

"Anh sẽ thay đổi."

"Đó là lần cuối."

Một lời xin lỗi có thể chân thành.

Nhưng lời xin lỗi không tự động biến một mối quan hệ thành an toàn.

Điều cần quan sát là:

• Người đó có nhận trách nhiệm hoàn toàn hay tiếp tục đổ lỗi?

• Họ có tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn phù hợp?

• Hành vi kiểm soát có thực sự dừng lại?

• Sự thay đổi có duy trì lâu dài?

• Bạn có thực sự cảm thấy an toàn hơn?

Câu:

"Anh làm vậy vì em khiến anh nổi giận"

không phải nhận trách nhiệm.

Bạo lực là lựa chọn của người thực hiện hành vi đó.

Bạo lực và xung đột thông thường không giống nhau

Mọi cặp đôi đều có thể tranh cãi.

Hai người có thể:

• To tiếng.

• Tức giận.

• Bất đồng.

• Cần thời gian tách ra để bình tĩnh.

Nhưng xung đột thông thường và một mô hình bạo hành dựa trên quyền lực không phải cùng một vấn đề.

Trong một mối quan hệ lành mạnh, cả hai vẫn có quyền:

• Nói không.

• Rời khỏi cuộc trò chuyện.

• Có bạn bè riêng.

• Có quyền riêng tư.

• Thể hiện quan điểm.

• Không quan hệ tình dục khi không muốn.

Trong mối quan hệ kiểm soát, một người dần mất những quyền đó vì sợ hậu quả.

Một câu hỏi hữu ích là:

"Tôi có thể bất đồng với người này mà vẫn cảm thấy an toàn không?"

Nếu câu trả lời là không, đó là dấu hiệu cần được xem xét nghiêm túc.

Trị liệu cặp đôi không phải lúc nào cũng là lựa chọn đầu tiên

Khi một mối quan hệ có vấn đề, lời khuyên quen thuộc là:

"Hai người thử đi tư vấn cặp đôi."

Nhưng trong trường hợp có bạo lực, đe dọa hoặc kiểm soát nghiêm trọng, tình huống cần được đánh giá khác.

Một buổi trị liệu chung giả định rằng cả hai có đủ an toàn để nói thật.

Điều đó có thể không tồn tại nếu một người lo rằng những gì họ nói trong phòng trị liệu sẽ khiến họ bị trừng phạt sau đó.

Vì vậy, khi có dấu hiệu bạo hành, việc đánh giá mức độ an toàn và tìm kiếm hỗ trợ chuyên biệt nên được ưu tiên trước.

Mục tiêu đầu tiên không phải:

"Làm sao để hai người giao tiếp tốt hơn?"

Mà là:

"Người đang bị tổn thương có an toàn không?"

Nếu một người bạn kể rằng họ đang bị bạo hành, hãy lắng nghe trước

Đôi khi điều quan trọng nhất bạn có thể làm không phải là đưa ra giải pháp.

Hãy tránh:

"Sao chưa chia tay?"

"Tôi đã nói người đó không tốt rồi."

"Nếu là tôi, tôi bỏ ngay."

Thay vào đó, bạn có thể nói:

"Tôi tin bạn."

"Bạn không đáng bị đối xử như vậy."

"Tôi có thể giúp gì để bạn an toàn hơn?"

Việc biết rằng vẫn có một người sẵn sàng lắng nghe có thể vô cùng quan trọng đối với người đang bị cô lập.

Đừng gây thêm áp lực bằng cách buộc họ phải đưa ra quyết định ngay lập tức nếu không có nguy hiểm cấp thời.

Hãy giúp họ tiếp cận sự hỗ trợ phù hợp và tôn trọng quyền tự quyết của họ.

Nếu chính bạn đang ở trong một mối quan hệ khiến mình sợ hãi

Hãy thử nhìn vào cảm giác của chính mình.

Bạn có:

• Thường xuyên phải đoán tâm trạng của đối phương?

• Sợ nói điều mình thực sự nghĩ?

• Phải thay đổi hành vi để tránh khiến họ nổi giận?

• Ngại gặp bạn bè vì sợ bị chất vấn?

• Cảm thấy điện thoại và tiền bạc không còn thuộc quyền kiểm soát của mình?

• Quan hệ tình dục vì sợ hậu quả nếu từ chối?

• Lo rằng chia tay sẽ khiến đối phương làm điều gì nguy hiểm?

Nếu nhiều câu trả lời là "có", đừng vội tự trách mình.

Hãy cân nhắc tìm kiếm sự hỗ trợ từ một người đáng tin cậy hoặc dịch vụ chuyên môn về bạo lực gia đình.

Nếu bạn nghi ngờ điện thoại hoặc thiết bị của mình đang bị theo dõi, hãy thận trọng với lịch sử tìm kiếm và cân nhắc sử dụng một thiết bị an toàn mà đối phương không kiểm soát để tìm hỗ trợ.

Khi nào cần ưu tiên an toàn ngay lập tức?

Một số dấu hiệu cần được xem xét đặc biệt nghiêm túc gồm:

• Đe dọa gây thương tích.

• Bóp cổ hoặc cản trở hô hấp.

• Có vũ khí hoặc đe dọa dùng vũ khí.

• Bạo lực ngày càng nghiêm trọng.

• Ép buộc tình dục.

• Theo dõi hoặc rình rập.

• Đe dọa khi bạn muốn chia tay.

• Đe dọa con cái, người thân hoặc thú cưng.

Trong những tình huống như vậy, đừng đặt mục tiêu "nói chuyện cho ra lẽ" lên trên sự an toàn.

Nếu có thể, hãy tìm đến nơi an toàn, người hỗ trợ đáng tin cậy hoặc cơ quan có khả năng can thiệp.

HỘP CHIA SẺ TỪ CHUYÊN GIA

Chuyên gia tư vấn tình cảm H2O chia sẻ

Một mối quan hệ lành mạnh không yêu cầu bạn phải sống trong sợ hãi để duy trì tình yêu.

Bạn có quyền:

• Có tiếng nói.

• Có quyền riêng tư.

• Có bạn bè và gia đình.

• Kiểm soát cơ thể của chính mình.

• Từ chối quan hệ tình dục.

• Quản lý tài chính cá nhân phù hợp.

• Bất đồng mà không bị đe dọa.

• Rời khỏi một mối quan hệ mà mình không còn muốn tiếp tục.

Nếu một người thường xuyên sử dụng nỗi sợ, đe dọa hoặc kiểm soát để giữ bạn bên cạnh, vấn đề không còn đơn giản là "hai người giao tiếp chưa tốt".

Đó là lúc sự an toàn cần trở thành ưu tiên.

FAQ

Bạo lực trong tình yêu chỉ được tính khi có đánh đập không?

Không. Bạo lực từ bạn đời có thể bao gồm thể chất, tinh thần, tình dục, tài chính, đe dọa, theo dõi và kiểm soát. Một người có thể chưa từng đánh bạn nhưng vẫn tạo ra môi trường khiến bạn luôn phải sống trong sợ hãi. Điểm quan trọng cần quan sát là liệu một bên có đang sử dụng quyền lực để hạn chế sự tự do và khả năng đưa ra lựa chọn của bên còn lại hay không.

Ghen tuông nhiều có phải là dấu hiệu bạo hành không?

Không phải mọi sự ghen tuông đều là bạo hành. Nhưng nếu ghen tuông dẫn đến việc kiểm tra điện thoại, yêu cầu báo cáo vị trí, cấm gặp bạn bè, kiểm soát quần áo hoặc đe dọa khi bạn không tuân theo, đó có thể là một phần của mô hình kiểm soát. Điều quan trọng không phải là người đó có ghen hay không, mà là họ làm gì với cảm xúc ghen đó.

Người yêu ép quan hệ tình dục có phải là bạo lực không?

Có thể. Đồng thuận cần phải tự nguyện. Việc đang yêu, sống chung hoặc kết hôn không có nghĩa một người luôn có quyền tiếp cận cơ thể của người kia. Đe dọa, gây áp lực hoặc khiến đối phương sợ hậu quả nếu từ chối đều là những hành vi cần được xem xét nghiêm túc.

Vì sao người bị bạo hành vẫn yêu và quay lại với người làm tổn thương mình?

Các mối quan hệ bạo lực thường rất phức tạp. Có thể xen kẽ giữa yêu thương, xin lỗi, bình yên và bạo lực. Ngoài ra còn có các yếu tố như con cái, tài chính, cô lập xã hội và nỗi sợ bị trả thù. Vì vậy, việc một người chưa thể rời đi không có nghĩa họ chấp nhận hay chịu trách nhiệm cho hành vi bạo lực.

Người bạo hành có thể thay đổi không?

Con người có khả năng thay đổi, nhưng thay đổi thật sự đòi hỏi người đó phải nhận trách nhiệm về hành vi của mình và cam kết thực hiện những thay đổi nghiêm túc trong thời gian dài. Lời xin lỗi hoặc lời hứa sau một sự việc không đủ để chứng minh rằng mối quan hệ đã an toàn.

Có nên đi tư vấn cặp đôi nếu có bạo lực?

Không nên mặc định trị liệu cặp đôi là bước đầu tiên khi đang tồn tại bạo lực hoặc kiểm soát nghiêm trọng. Người bị bạo hành có thể không an toàn khi nói thật trước mặt đối phương. Việc đánh giá nguy cơ và tìm kiếm hỗ trợ chuyên biệt cho bạo lực gia đình nên được ưu tiên.

Tôi nên làm gì nếu một người bạn nói rằng họ đang bị bạo hành?

Hãy lắng nghe mà không phán xét. Nói rõ rằng họ không đáng bị đối xử như vậy và hỏi xem bạn có thể hỗ trợ điều gì. Không nên gây áp lực bằng những câu như "phải chia tay ngay". Nếu có nguy hiểm cấp thời, hãy giúp họ tiếp cận dịch vụ khẩn cấp hoặc nơi an toàn.

Nếu tôi đang gặp nguy hiểm ngay lúc này thì sao?

Ưu tiên rời khỏi tình huống nguy hiểm nếu có thể và tìm đến nơi có người khác hoặc cơ quan có khả năng hỗ trợ. Tại Việt Nam, trong trường hợp có nguy cơ về an ninh, trật tự hoặc cần can thiệp khẩn cấp, có thể liên hệ Cảnh sát 113. Tổng đài quốc gia phòng, chống bạo lực gia đình 117 cũng là kênh tiếp nhận thông tin, tư vấn và kết nối hỗ trợ.

Có thể bạn quan tâm

1. Vì sao càng muốn giữ người mình yêu, bạn càng dễ đẩy họ ra xa?

2. Vì Sao Chúng Ta Ghen Trong Tình Yêu Và Làm Thế Nào Để Biến Ghen Tuông Thành Cơ Hội Gắn Kết?

3. Gaslighting và Stonewalling: Phân Biệt Để Bảo Vệ Tình Yêu

4. Gaslighting Là Gì? 10 Dấu Hiệu Thao Túng Tâm Lý Trong Tình Yêu

5. Góc nhìn khoa học về hy vọng, giới hạn và cách bảo vệ chính mình

THÔNG TIN TÁC GIẢ

Biên tập bởi: Chuyên gia tư vấn tình cảm H2O Dating

Đội ngũ H2O Dating xây dựng nội dung về tâm lý tình yêu, hẹn hò, giao tiếp và các mối quan hệ lành mạnh. Những nội dung liên quan đến bạo lực trong mối quan hệ được tiếp cận theo nguyên tắc ưu tiên an toàn, tôn trọng người bị tổn thương và khuyến khích tìm kiếm hỗ trợ chuyên môn khi cần thiết.

KẾT LUẬN

Tình yêu có thể có tranh cãi.

Có thất vọng.

Có những lúc giận dữ.

Nhưng tình yêu lành mạnh không nên khiến một người phải sống trong sợ hãi.

Không ai cần phải chứng minh tình yêu bằng việc từ bỏ quyền riêng tư, bạn bè, tài chính, cơ thể hoặc quyền được nói "không".

Và chúng ta cũng cần ngừng hỏi người bị tổn thương:

"Tại sao bạn không rời đi?"

Thay vào đó, hãy hỏi:

"Bạn có an toàn không?"

"Tôi có thể giúp gì?"

Bởi khi một mối quan hệ đã trở thành nơi của quyền lực, đe dọa và kiểm soát, ưu tiên đầu tiên không phải là giữ cho hai người ở bên nhau.

Ưu tiên đầu tiên là giữ cho con người được an toàn.